artikel

Vonk’s Automatiek na 45 jaar gesloten

Bedrijfsvoering 28

Edo en Elly Engelkes sloten op de laatste dag van 2016 om 17.00 uur voorgoed de deuren van Vonk’s Automatiek in Winschoten. Het echtpaar neemt afscheid met een lach en een traan. De twee blikken terug op 45 jaar ondernemerschap en geven tips voor de volgende generatie.

Vonk’s Automatiek na 45 jaar gesloten
Edo Engelkes: ‘Wie dit bedrijf voortzet, moet op een andere voet verder dan wij het deden.’ Foto:Jan Willem van Vliet

Edo (68) en Elly (69) Engelkes mogen sinds kort genieten van hun welverdiende pensioen. Op de laatste dag van 2016 stopten ze met hun levenswerk. ‘Het is klaar’, vertellen ze nuchter. Maar ergens doet het ook een beetje pijn, bekent Edo. Hij zou best nog een paar jaar door willen, maar het werk wordt zwaarder. ‘En je moet een keer stoppen. Maar makkelijk was het niet om de knoop door te hakken.’

Panharing

Vlak na de Tweede Wereldoorlog zijn automatieken en cafetaria’s in opkomst. De ouders van Elly Engelkes, Johan en Eta Vonk, beginnen in 1946 een automatiek naast de kruidenierszaak van Eta’s moeder. Aanvankelijk worden producten als appels, broodjes ei en panharing verkocht. Later volgen warme snacks. Na eerst nog op een andere locatie te hebben gezeten, verhuist de automatiek in 1954 naar het huidige pand aan de Langestraat.

Vier jaar later wordt de naastgelegen kousenbreierij aangekocht en wordt de winkel twee keer zo groot. Elly werkt vanaf 1969 mee in het bedrijf van haar ouders. Haar man komt het team drie jaar later versterken. Daarvoor werkte hij in de keuken van Hotel Faber in Hoogezand. Het echtpaar krijgt drie kinderen en gaat boven de winkel wonen.

Vonk's Automatiek

Foto:Jan Willem van Vliet

Bioscoop

In 1981 nemen ze de zaak officieel over. ‘Jaren terug was het aantrekkelijker om een cafetaria te runnen’, vindt Edo. ‘We waren altijd open van 11.00 tot 23.00 uur. Op zaterdag sloten we om 2.00 uur. Nu zien we na 19.00 uur niemand meer. Vroeger legden mensen ’s avonds een kaartje en kwamen daarna bij ons. Als op vrijdagavond de bioscoop uitkwam, liep het storm. En het was heel normaal om tussen de middag een warme maaltijd te eten. Dan had je ’s avonds nog weleens zin in een snackje. Nu is er de concurrentie van de supermarkt, die tot laat open is en zelfs ovenkroketten verkoopt.’

Vonk's Automatiek

Elly en Edo Engelkes. Foto:Jan Willem van Vliet

Kerstsalades

75 procent van de producten die Vonk’s Automatiek verkocht, kwam uit eigen keuken. ‘Daar kwamen mensen voor terug’, weet Elly. Met Kerst maakte ze veel huzarensalades. Met hamrolletjes, gevulde eitjes en stoofpeertjes. Andere verkooptoppers waren de huisgemaakte bami, nasi, eierballen, hamburgers, rundvleeskroketten en gehaktballen. ‘Het rundvlees voor de kroketten lieten we een hele dag of nacht trekken’, schetst Edo.

De producten vielen ook bij veel Duitsers in de smaak. ‘Op zaterdag spraken we meer Duits dan Nederlands’, zegt Elly. ‘Soms riepen we per ongeluk ‘Tschüss!’ tegen de Nederlandse klanten.’

Ambachtelijk ijs

In de zaak vinden door de jaren heen heel wat verbouwingen plaats. In 1996 breidt Vonk’s Automatiek het assortiment uit met ambachtelijk ijs. Edo volgt daarvoor de basiscursus IJsbereiden aan het IJscentrum in Wageningen. Sindsdien heeft hij elk seizoen van maart tot oktober ambachtelijk ijs verkocht. ‘IJs is een heel mooi product. Het zorgde altijd voor een welkome afwisseling. Ik heb van alles gemaakt, van kwarkijs tot stoofpeertjesijs.’

Geen opvolging

Vonk’s Automatiek kent geen opvolger. Het pand staat nu te koop, inclusief bovenwoning en inventaris. ‘Geld is vaak het probleem’, weet Edo. ‘Laatst was er een jongen die serieuze interesse had, maar de bank lachte hem nog net niet uit. Dat vind ik zó jammer. Onze locatie helpt ook niet mee. Vroeger zaten we midden in het centrum, maar de gemeente heeft zich de laatste jaren meer gefocust op een ander deel van de stad.’

Binnen de familie is ook geen opvolger. Dochter Mariëlle werkt nu nog parttime in het bedrijf, maar haar hart ligt bij de veehouderij. Ook haar zus Grean heeft andere toekomstplannen.

Zoon Gerben, eigenaar van Black & Bloom in Groningen en winnaar van de Misset Horeca Koffie Top 100 2016, heeft wel overwogen om zijn zaak met koffiebranderij en banketbakkerij te verplaatsen naar Winschoten. ‘Maar ik moet met mijn winkel in een stad zitten waar veel jonge mensen komen’, zegt hij. ‘Het concept is hier helaas niet levensvatbaar.’

Gezondere keuzes

Voordat de deur dichtging, moest nog veel worden geregeld. ‘Denk aan abonnementen opzeggen, verzekeringen beëindigen en contacten met leveranciers opzeggen’, vertelt Edo. Hij hoopt het pand binnenkort te verkopen. Of hij blij is als zich alsnog een opvolger meldt? ‘Natuurlijk. Maar diegene moet dan écht een goed plan hebben. Wie dit bedrijf voortzet, moet op een andere voet verder dan wij het deden. Cafetaria’s worden kleine restaurants, met luxe producten als verse kip en Angus steaks. Gasten verwachten óók gezonde voeding.’

Advies voor de volgende generatie

  • Zoek allereerst een goede locatie waar je genoeg klanten kunt trekken. Maak bewuste keuzes in je hele bedrijfsvoering. Als je iets doet, doe het dan goed.
  • Onderscheid je met producten uit eigen keuken en bied ook gezonde producten aan.
  • Laat je gezicht zien in de zaak. Mensen willen weten wie je bent.
  • Wees flexibel in je openingstijden. Gooi de deur niet dicht als er handel is.
  • Houd je ogen open voor nieuwe ontwikkelingen, zoals thuisbezorgen.
  • Volg trends niet blindelings, maar kijk goed of ze bij je
    bedrijf passen.
Reageer op dit artikel